Το Χρονικό του Καφέ

Είναι ευρέως γνωστό ότι ο καφές προέρχεται από τα καφεόδεντρα. Σε αυτά φυτρώνουν τα κεράσια του καφέ, από τα οποία αποσπάμε τους σπόρους, δηλαδή τους πράσινους κόκκους καφέ. Αυτό που έχει όμως μεγάλο ενδιαφέρον είναι το ταξίδι διάδοσης του εξωτικού αυτού κερασιού.

Πρώτη φορά στην ιστορία του καφέ συναντάμε το καφεόδεντρο – «αραβική ταρέα» ή αλλιώς «qahwa» – στη χώρα της Αιθιοπίας. Για τους κατοίκους της ευρύτερης περιοχής ο καφές ήταν υποκατάστατο του κρασιού, λόγω της απαγόρευσης του αλκοόλ από τη θρησκεία τους. Από την Αφρική ο καφές πέρασε στην Υεμένη και μετά στην Αίγυπτο, όπου κι εκεί γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη. Ήδη, μάλιστα, από τον 14ο αιώνα είχαν αρχίσει να καβουρδίζουν τους κόκκους και να τους βράζουν προκειμένου να καταναλώσουν τον καφέ, ενώ παράλληλα ήταν και το πιο δημοφιλές προϊόν, λόγω των ευεργετικών ιδιοτήτων του.

Κεράσια Καφέ
Κεράσια Καφέ

Από την Υεμένη ο καφές πέρασε βορειότερα στις πόλεις Μέκκα, Μεδίνα και σε άλλες μεγάλες πόλεις της Βόρειας Αφρικής. Τα πρώτα καφεκοπτεία δημιουργήθηκαν στη Μόκα, το κύριο λιμάνι από το οποίον γινόταν το εμπόριο του καφέ. Σταδιακά τα καφεκοπτεία έγιναν τόποι συνάθροισης και διασκέδασης, ανταλλαγής απόψεων, πολιτικών συζητήσεων, κοινωνικοποίησης, μέσα στα οποία δημιουργούνταν και ισχυροποιούνταν νέες πεποιθήσεις και δραστηριότητες. Λόγω λοιπόν της δυναμικής τους, οι αρχές προσπάθησαν αρκετές φορές να διακόψουν τη λειτουργία τους, ανεπιτυχώς.

Η εξαγωγή των σπόρων του καφέ απαγορευόταν αυστηρά, αλλά γινόταν υπό τη μορφή έτοιμου προϊόντος. Στα τέλη του 16ου αιώνα, ο καφές μεταδόθηκε στην Βενετία, αποτελώντας την πρώτη επαφή της Ευρώπης με το προϊόν αυτό. Από εκεί μεταφέρθηκε σε διάφορες χώρες. Στην Αγγλία, το 1675, υπήρχαν 3.000 καφεκοπτεία, ενώ το 1657 ο καφές έφτασε και στη Γαλλία.

Οι Ολλανδοί ήταν οι πρώτοι που πήραν σπόρους καφέ, τους οποίους καλλιέργησαν στις αποικίες τους, στην Ινδονησία, από τις οποίες πέρασαν στην Ινδία. Έπειτα ο καφές περιήλθε στους Πολωνούς, στους Αυστριακούς και τους Γερμανούς μετά τη νίκη τους έναντι των Οθωμανών, το 1683, κατά τη δεύτερη απόπειρα πολιορκίας της Βιέννης από τις οθωμανικές δυνάμεις, οι οποίοι, τρεπόμενοι σε φυγή, άφησαν πολλά σακιά καφέ στη διάθεση των νικημένων.

Συγκομιδή Καρπών Καφεόδεντρων
Συγκομιδή Καρπών Καφεόδεντρων

Από την Ευρώπη, ο καφές μεταδόθηκε στην Αμερικανική Ήπειρο, μέσω των Γαλλικών Αποικιών. Στη Μαρτινίκα έφτασε το 1714, ενώ το 1727 κατάφερε να αποσπάσει και η Βραζιλία κόκκους καφέ από τις Αποικίες. Η Βραζιλία σήμερα είναι η χώρα με τη μεγαλύτερη παραγωγή καφέ παγκοσμίως. Παράλληλα, καλλιεργήθηκε καφές και στην Τζαμάικα, ενώ βλέπουμε να ευδοκιμούν καλλιέργειες καφέ και σε άλλες χώρες, όπως στο Μεξικό (1740), στη Βενεζουέλα (1784), την Κολομβία (τέλη 18ου αιώνα) και άλλες.

Από τη Βραζιλία ο καφές μεταφέρθηκε στην Κένυα και την Τανζανία, κλείνοντας τον κύκλο του ταξιδιού του μοναδικού αυτού κερασιού, 900 χρόνια μετά την έναρξη του. Η επιτάχυνση της μετάδοσής του, όπως είναι προφανές από τα παραπάνω στοιχεία,  ενισχύθηκε από το σύστημα των αποικιοκρατιών, από τις οποίες πέρασε και σε πολλές άλλες χώρες σε όλο τον κόσμο.

Μέσα από αυτό το ταξίδι μπορούμε να λάβουμε πολλά καθοριστικά στοιχεία για τον καφέ και τις διακλαδώσεις του. Οι επιρροές του είναι ισχυρές και πολυεπίπεδες στις διάφορες πτυχές της καθημερινότητας, όπως στην πολιτική, την κοινωνία, την οικονομία κ.α. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η επιθυμία των αρχών να κλείσουν τα καφεκοπτεία της Μόκας, σημεία συνάθροισης και ανταλλαγής απόψεων. Διαπιστώνουμε λοιπόν ότι ο καφές δεν είναι μόνο ένα προϊόν αλλά λειτουργεί και ως ένα «μέσο» επικοινωνίας και κοινωνικοποίησης, είναι η «κόλλα» σε όλα τα πεδία της καθημερινότητάς μας.

Share via
Copy link
Powered by Social Snap